[TNO-logo]
Museum logo

MUSEUM "WAALSDORP"

Elektrische overbrenging: het Step systeem

 

De gegevens van het luistertoestel (LT) moesten na waarneming direct bij een zoeklicht (ZL) beschikbaar zijn om het waargenomen vliegtuig direct te kunnen belichten ten behoeve van het luchtdoelgeschut. Elektrische overbrenging was dan ook de beste oplossing. De reeds bestaande systemen bij de Landmacht gebruikten, bij gebrek aan servo-systemen die in de vroege dertiger jaren niet bestonden, voor deze overdracht een overbrenging op “synchrone basis”, waarbij zeer zware dikke moeilijk hanteerbare kabels werden gebruikt.


Zoeklicht

Van Soest ontwikkelde het met lichte bekabeling werkende step-systeem, dat de gegevens kaarthoek en elevatie overbracht met impulsen. Met de ontwikkeling van dit systeem werd begonnen in 1929.

het step-systeem bestond aan de zendzijde uit een elektromechanische inrichting. Het mechanisme scheidde voorwaartse en achterwaartse beweging van de as en vertaalde elk in afzonderlijke reeksen van plus en min impulsen. De beide reeksen werden met afzonderlijke draden overgebracht; het aantal impulsen was evenredig met de hoekrotatie. De ontvanger zette de ontvangen reeks impulsen om in een evenredige voorwaartse of achterwaartse wijzerstand. De wijzer bewoog op een ronde schaal over 360 graden (ofwel 6400 "artillerie" milliradialen) in 640 stappen. Door het draaimechanisme onder mechanische druk te houden van een opgewonden veer konden de impulsen voor het wijzertransport in elke draad worden gereduceerd tot 25 mA.

Een met de hand instelbare volgwijzer, die in dekking werd gebracht met de bewegende wijzer, diende om de door het luistertoestel opgegeven hoekstand opnieuw met een zender, zoals eerder omschreven, over te brengen naar een andere locatie. De maximale transportsnelheid bedroeg 150 impulsen (=stappen) per seconde.

Na de installatie van het luistertoestel voorzien van impulszenders voor kaarthoek en elevatie, en het zoeklicht voorzien van impulsontvangers, op locatie werden voor de aanvang van een meting, het luistertoestel op kaarthoek en elevatie 0 en de zenders en ontvangers in de nulstand gezet (het zogenaamde resetten). Op de wijzerinstrumenten van het zoeklicht waren volgwijzers aanwezig, die gekoppeld waren met de hoekinstelling van het zoeklicht. Met de handwielen voor de kaarthoek en elevatie werden de volgwijzers op de wijzerinstelling gebracht, die was aangegeven door het luistertoestel. Daarmee stond het zoeklicht in dezelfde richting als door de correcteur van het luistertoestel aangegeven.


Zender



Ontvanger (zonder volgwijzers)

In de praktijk werd als schakel tussen luistertoestel en zoeklicht dikwijls een kijkertoestel (KT) gebruikt.


Kijkertoestel

Het onderstaande diagram toont deze toestellen onderling verbonden door het step-systeem. Het luistertoestel bracht zoals besproken de waarden van kaarthoek en elevatie eerst over naar het kijkertoestel. Dit bevatte één dag- en één nachtkijker en verder twee ontvangers voor de ontvangst van de kaarthoek en de elevatie, en twee zenders voor de versturen van de kaarthoek en de elevatie naar het zoeklicht. De werkwijze was hier hetzelfde als bij het zoeklicht, met de handwielen de volgwijzers op de ontvangerwijzers zetten. Vervolgens met een van de kijkers naar het doel kijken en bij eventuele afwijking naar de kijkerkruisdraad corrigeren. Het zoeklicht heeft nu op de rechts op het zoeklicht gemonteerde ontvangers de met de kijkers geverifieerde kaarthoek en elevatie van het doel.

Omdat het luistertoestel in een rustige omgeving moest staan, werd het kijkertoestel en het zoeklicht op een grote afstand opgesteld.

Step-systeem
Coördinatie van apparaten met het step systeem
(volledige weergave 132 KB)

 


Kijkertoestel
Kijkertoestel
(volledige weergave 220 KB)

Recorder en ontvangers
Recorder en ontvangers van het kijkertoestel
(volledige weergave 273 KB)

Twee zenders
Twee zenders (kaarthoek en elevatie) onder
de aanhangwagen van model Koloniën
(volledige weergave 174 KB)

 

     


Museum Homepage