MUSEUM "WAALSDORP"

TNO Defensie en Veiligheid, locatie Waalsdorp is gebouwd op de vlakte die bekend staat als de "Vlakte van Waalsdorp". Deze heeft in de loop der eeuwen verschillende gezichten gehad, zowel in de aard van het landschap alsook in het gebruik ervan.

Nadat de omgeving, zo’n 1500 jaar voor Christus, deel uitmaakte van een uitgestrekte strandvlakte, werden er in opeenvolgende verstuivingsperioden duinenrijen gevormd. Hierdoor zijn zowel de "Oude Duinen" (voor onze jaartelling) als de "Jonge Duinen" (in de Middeleeuwen) tot stand gekomen. Tussen deze duinenrijen ontstonden vochtige valleien met veengroei, waar zich later bos ontwikkelde. Door grootschalige houtkap in de Middeleeuwen en door verstuiving, ontstond de tamelijk "kale" Vlakte van Waalsdorp, waar de oorspronkelijke verveende (zeer oude) lagen aan de oppervlakte kwamen. Zo’n plaats wordt ook wel "geologisch venster" genoemd.

In de late Bronstijd (1100-700 voor Chr.) en de late IJzertijd (400 voor Chr.- 0) werd de vallei door groepen jagers bezocht die, aan de Noord-rand ervan, (semi)permanente woonplaatsen vestigden.

In de Romeinse tijd (50 voor - 400 na Chr.) en later in de Middeleeuwen (1000-1500 na Chr.) werden pogingen gedaan om meer permanente woonplaatsen te vestigen en zelfs agrarische activiteiten te ontplooien. Dit agrarisch gebruik werd hierbij zeker tot twee keer toe plotseling afgebroken door snelle overstuiving met duinzand (begin 13^e en 14^e/15^e eeuw).

Hierna heeft zich het nu bestaande duinlandschap gevormd. Vanaf de 2^e helft van de 18^e eeuw (en mogelijk zelfs eerder) heeft de Vlakte van Waalsdorp dienst gedaan als militair oefenterrein. De militaire historie is te herkennen uit de vele vondsten van munitieresten en delen van wapens en van uitrustingsstukken.

In 1927 is, zoals reeds bekend, hier de basis gelegd van het huidige FEL door ingebruikneming van het Meetgebouw.

Het verhaal van de ontstaansgeschiedenis van de vlakte heeft vorm gekregen aan de hand van de resultaten van opgravingen en vondsten door zowel professionele archeologen als door de activiteiten en vondsten van amateurarcheologen (veelal medewerkers van het Physisch Laboratorium en het Meetgebouw). Zowel de professionele als de amateur-archeologische activiteiten zijn goed vastgelegd middels verslagen en tijdschriftartikelen. De eerste directeur van het toenmalige "Meetgebouw" Ir. J.L. van Soest heeft als amateur het gebied reeds voor 1940 archeologisch in kaart gebracht door afpassen met de voet.

Van de bewoningsactiviteiten zijn voornamelijk potscherven aangetroffen. Hiernaast zijn resten van vuurplaatsen (bewoning of tijdelijk verblijf) en spitsporen (agrarische activiteit) aangetroffen. Het is zelfs zo, dat de vloer van het FEL-museum midden in een middeleeuwse akker ligt. Een van de foto’s toont spitsporen uit deze akker.

Uit de periode van het begin van onze jaartelling tot heden zijn ook andere gebruiksvoorwerpen gevonden zoals mantelspelden, knopen, munten e.d.