Geschiedenis: Koninklijke bezoeken

Koninklijke bezoeken aan TNO Defensie en Veiligheid

Reeds voor de Tweede Wereldoorlog is er hoog Koninklijk bezoek bij het Meetgebouw. Ook na de Tweede Wereldoorlog komen leden van de Koninklijke Familie met enige regelmaat op bezoek bij de TNO Defensie en Veiligheidslaboratoria. Aan die warme bezoeken zijn enige anecdotes gekoppeld:

  • Op 14 november 1939 bezoekt Z.K.H. Prins Bernhard het Meetgebouw. Hij heeft bijzondere belangstelling voor het
    electrisch luistertoestel‘.
    Helaas hangt er op de dag van het bezoek een dikke mist, zodat er geen vliegtuig kan opstijgen. Von Weiler laat daarom de radarecho’s van de kerktorens in de omgeving van Waalsdorp op het electrisch luistertoestel zien.
    Je kunt de katholieke kerken zeker beter zien dan de protestantse?” vroeg de prins.
    Waarom denkt u dat Koninklijke Hoogheid?
    Nou de katholieke kerken hebben een groot metalen kruis op de toren!“Zijne Koninklijke Hoogheid had gelijk.
    Overigens was aangetoond dat het electrisch luistertoestel op dat moment een Fokker jager C5 op circa 15 kilometer (bij 15 kHz) kon detecteren.  Grotere vliegtuigen en vooral groepen van vliegtuigen konden op een afstand van 30 kilometer (bij 7.5 kHz uitzendingen) worden gedetecteerd.

    Model van het "electrisch luistertoestel"
    Model van het “electrisch luistertoestel”
  • Z.K.H. Prins Bernhard opent op 29 januari 1954 het Medisch-Biologisch Laboratorium (MBL) aan de Lange Kleiweg te Rijswijk. Het MBL maakt tot 1 april 1977 deel uit van de Rijksverdedigingsorganisatie TNO.
  • Z.K.H. Prins Bernhard bezoekt het Physisch Laboratorium (Waalsdorp, Den Haag) op 14 december 1963.
    De Prins wilde het Lab bezoeken op een zaterdag. Diverse personeelsleden hadden bezwaar. Sinds enige jaren was bij CAO het werken op zaterdag voor iedereen afgeschaft. Toch verplichtte de directie dat het voltallige personeel op die zaterdag aanwezig moest zijn.
    Voor dit bezoek werd heel wat op touw gezet. De binnenkant van het gebouw werd volledig geschilderd. De w.c.-deuren hadden aan de bovenzijde doorzichtige ramen. De langste van ons zou mogelijk naar binnen kunnen kijken, als hij op zijn tenen ging staan. De ruiten werden vervangen door exemplaren van matglas. Medewerkers werden geïnstrueerd tijdens het bezoek van Z.K.H. Prins Bernhard zich uitsluitend op de kamers c.q. werkplaatsen te bevinden. Bevond iemand zich toch in een gang terwijl de Prins naderde, dan moest hij tegen de wand van de gang gaan staan en zich zo klein mogelijk maken. Voor de drankkast van de kantine werden twee flessen Campari aangeschaft, omdat de directie getipt was, dat het een lievelingsdrank van de Prins was. De directie had besloten dat er t.b.v. de Prins demonstraties zouden worden gehouden in de kantine. Diverse groepen leverde hiervoor een bijdrage. Zo werd ook de Automatic Bigram Analyzing and Counting Outfit PHYsisch Laboratorium (ABACOPHYL) gedemonstreerd dat door een afstudeerder van Prof.dr.ir. J.L. van Soest, de voormalig Directeur van het Physisch Laboratorium, was gemaakt.

    De demo-opstelling van de Automatic Bigram Analyzing and Counting Outfit PHYsisch Laboratorium (ABACOPYL)
    De demo-opstelling van de Automatic Bigram Analyzing and Counting Outfit PHYsisch Laboratorium (ABACOPYL)

    Voor het bezoek van de Prins werd er gerepeteerd waarbij een marineofficier als stand-in fungeerde. Hij was kennelijk op de hoogte hoe tijdens een demonstratie de Prins moest worden aangesproken. Tijdens deze proefdemo werd er vooral op gewezen wat je verkeerd had gedaan en hoe het anders moest. De definitieve demonstraties zijn overigens uitstekend verlopen.
    Toen Z.K.H. Prins Bernhard daarna door een van de gangen liep die er spic en span uitzagen, zag hij dat het eind van de gang was afgesloten met een gordijn. Hij liep er naar toe en trok het open en zag daar een grote opslag van allerlei spullen die daar tijdelijk uit het zicht waren opgeborgen. Zijn reactie: “Oh, lossen jullie dat zo op”.

  • Z.K.H. Prins Bernhard bezoekt het Laboratorium Elektronische Ontwikkelingen voor de Krijgsmacht (LEOK) op 7 juli 1965. Foto’s laten zien dat hij veel meetopstellingen bezocht en uitleg over nieuwe technologiëen kreeg.
    Prins Bernhard bezoekt het LEOK
    Z.K.H. Prins Bernhard bezoekt het LEOK op 7/7/1965

     

    Prins Bernhard bezoekt het LEOK
    Prins Bernhard bezoekt het LEOK op 07/07/1965

     

  • Z.K.H. Prins Bernhard bezocht in 1967 wederom het Physisch laboratorium te Waalsdorp. Hij kreeg onder andere een demonstratie van het Seacat Infrarood Sensor (SIRS) systeem. Dat systeem werd voor de Koninklijke Marine ontwikkeld. Met de infraroodsensor werd een afgeschoten Seacat luchtdoelraket automatisch gevonden en gevolgd. Daardoor kon de Seacat naar het beoogde doel geleid worden. Het SIRS-systeem werd gebouwd en beproeft op de Hr.Ms. van Galen.
    Tijdens het bezoek van de Prins werd het automatische volgsysteem gedemonstreerd. In een grote waterbak voeren twee kleine bootjes. Op een van de bootjes brandde een lampje en op de ander een gloeidraadje. Een kleine laser gekoppeld aan het automatische detectie- en volgsysteem liet zien waar het volgsysteem naar keek. Dat zou het gloeidraadje moeten zijn. Tot hilariteit van de aanwezigen richtte de laser zich op de kop van de pijp van de Prins en volgde die zeer nauwkeurig. De kop was warmer dan het gloeidraadje. De Prins vond dit zeer amusant.
     

    Seacat Infrared Sensor (SIRS)
    De Seacat Infrared Sensor (SIRS)

     

  • Z.K.H. Prins Bernhard opent op 2 januari 1969 het nieuwe gebouw van het Physisch Laboratorium van de Rijksverdedigingsorganisatie TNO, Oude Waalsdorperweg 63, Den Haag.
    Openingshandeling van het nieuwe onderkomen van het Physisch Laboratorium door Z.K.H. Prins Bernhard

     

    De afstandszender gebruikt bij de opening
    De afstandszender gebruikt bij de opening door Z.K.H. de Prins

     

    Z.K.H. Prins Bernhard bij rondgang door het net geopende Physisch Laboratorium (Beeldarchief Gem. Den Haag)
    Z.K.H. Prins Bernhard bij rondgang door het net geopende Physisch Laboratorium (Beeldarchief Gem. Den Haag)

     

    De Prins bedient de experimentele laserafstandmeter op het dak van het net geopende Physisch Laboratorium TNO

    Aan het eind van het bezoek zei de Prins dat hij een keer zijn kleiduivenwerptoestel op de toren van het nieuwe laboratorium wilde plaatsen zodat hij hoog uitgeworpen kleiduiven kon schieten. Een aantal weken daarna is de Prins hiervoor in het weekeinde terug geweest (de vlakte was toen nog militair terrein).

    De prins bezoekt het nieuwe basin voor onderwaterakoestisch onderzoek
    De prins bezoekt het nieuwe basin voor onderwaterakoestisch onderzoek

     

  • Op 25 april 1969 werd in aanwezigheid van Z.K.H. Prins Bernhard het nieuwe gebouw van het Instituut voor Zintuigfysiologie TNO (IZF) RVO-TNO aan de Kampweg 5 te Soesterberg officieel in gebruik gesteld door de Staatssecretaris van Defensie A.E.M. Duynstee. De Prins liet zich tijdens de rondgang door het nieuwe lab uitvoerig inlichten over de opgestelde apparatuur en de werkwijzen.
     

    Opening nieuwbouw IZF-TNO
    Opening nieuwbouw IZF-TNO in 1969

     

  • Op 6 december 1985 opende Z.K.H. Prins Claus het nieuwe TNO Fysisch en Elektronisch Laboratorium waarmee de integratie van het LEOK en het Fysisch Laboratorium een feit was. Ook Prof. von Weiler, de grondlegger van het LEOK, was daarbij aanwezig evenals andere hoogwaardigheidsbekleders, waaronder de commissaris van de koningin, de burgemeester van Den Haag en enkele generaals.
    Opening van het TNO Fysisch en Elektronisch Laboratorium door Z.K.H. Prins Claus
    Opening van het TNO Fysisch en Elektronisch Laboratorium (TNO-FEL) door Z.K.H. Prins Claus

    Tijdens de rondgang werd een aantal demonstraties gegeven. Een van de demonstraties betrof het Comtal beeldverwerkingssysteem. De aanschaf daarvan was een enorme investering geweest. Het systeem was bedoeld als een eerste stap op weg naar de interpretatie en het gebruik van digitale satellietbeelden en beelden uit vliegtuigen. Door drie vliegtuigradarbeelden van de Flevopolder, die op drie verschillende dagen opgenomen waren, exact over elkaar heen te leggen kon een kleurenbeeld gemaakt worden waarmee men verschillende landbouwgewassen als aardappelen, tarwe en suikerbieten met gemak kon herkennen. Aan het eind van de demo vroeg een driesterrengeneraal, duidelijk niet overtuigd, aan de onderzoeker: “Wat is de militaire relevantie van deze gewasherkenning?” De onderzoeker werd gered door Prins Claus. Die draaide zich om en zei op luchthartige toon: “Maar generaal, die soldaten van u moeten toch ook eten!

    Opening TNO-FEL door ZKH Prins Claus
    Opening TNO-FEL door ZKH Prins Claus

     

  • Op 2 mei 1990 bracht Z.K.H. Prins Claus een bezoek aan de TNO-stand tijdens de openingsdag van de Hannover Messe. TNO Defensie en Veiligheid demonstreerde daar de Roetmeter en ARIS-VTS aan de Prins.
    Bezoek van Z.H.K. prins Claus aan de TNO-stand op de Hannover Messe

     

  • Op maandag 30 mei 1994 bracht Z.K.H. Prins Willem Alexander een bezoek aan het Fysisch en Elektronisch Laboratorium TNO. Het bezoek vond plaats in het kader van de opleiding van de prins bij de Koninklijke Landmacht op het Instituut Defensie Leergangen (IDL) te Ypenburg. De Prins kwam als kapitein van Oranje in landmacht-gevechtstenue. Hij liet zich op de hoogte stellen van de laatste ontwikkelingen op het gebied van wargames, trainers en simulatoren zoals die door TNO voor de Koninklijke Landmacht worden ontwikkeld. Hierbij werd onderscheid gemaakt tussen de verschillende gebruikscategorieën zoals die bij de Koninklijke Landmacht worden onderscheiden (van individuele opleiding tot staftraining).
    Daarna werd de prins vertrouwd gemaakt met de KIBOWI control stations, die bemand door compagniescommandanten en hun staf de oefenondersteuning vertegenwoordigen. Voor de Prins was een heuze ‘oefening Oranje’ gesitueerd in de omgeving van Winterswijk voorbereid. De kapitein van Oranje werd aan het hoofd gesteld van een versterkte compagnie die het via de simulatie op moest opnemen tegen een versterkt bata1jon. Vijandelijke artilleriebeschietingen leken in eerste instantie geen schade toe te brengen. De Prins besloot echter toch de eigen verkenningseenheden terug te halen achter de ‘waterlinie’ en de laatste twee bruggen te laten springen om maximaal voorbereid te zijn op een aanval. Hevige aanvallen volgden. Na een uur tijd heeft de Prins door intensieve inzet in de wargame een duidelijk beeld gekregen van het functioneren van KIBOWI en de leer- en trainingswaarde van simulatietrainingen. 

    De Prins als commandant van de verdedigende eenheid in KIBOWI
    De Prins als commandant van de verdedigende eenheid in KIBOWI

    Omdat de prins recentelijk zelf in de omgeving van Joegoslavië gevlogen heeft, werden daarna FELCOP en HAREM getoond. De pakketten worden door de Koninklijke Luchtmacht gebruikt ter ondersteuning van de deployment van luchtverdedigingssystemen.
    Daarna bezocht de Prins de Distributed Interactive Simulation (DIS) omgeving met daarin opgenomen een Leopard 2 simulator, een radarsimulator, computergegenereerde vijand en de Virtual-reality Dragon-simulator. De Prins werd uitgenodigd de WSS Dragon M47 (anti-tankbrisantgranaatraket) simulator ter hand te nemen om te ervaren hoe het is om te trainen in een virtuele 3D-wereld.

    De Prins met 3D-helm op als DRAGON-bediener in een virtuele wereld
    De Prins met 3D-helm op als DRAGON-bediener in een virtuele wereld

     

  • Z.K.H. Prins Willem Alexander woonde op 26 september 1997 het gouden jubileumsymposium van TNO Defensieonderzoek bij dat plaatsvond bij het Instituut Defensie Leergangen (IDL) te Rijswijk/Ypenburg. 
    50 jaar TNO Defensieonderzoek
    50 jaar TNO Defensieonderzoek

     

  • H.K.H. Prinses Máxima gaf op donderdag 25 april 2013 vroeg het startsein voor de landelijke Girlsday bij TNO Waalsdorp tezamen met meisjes van de Duinoordschool en het Hofstad Lyceum.  
    Prinses Máxima wordt ontvangen bij TNO Den Haag Waalsdorp voor het starten van Girlsday (foto: Najib Nafid; inzender TNO Marketing & Communicatie)
    Prinses Máxima wordt ontvangen bij TNO Den Haag Waalsdorp voor het starten van Girlsday 2013 (foto: Najib Nafid)

     

    Filmimpressie van opening Girlsday 2013

    Film van de start van Girlsday 2013

     

    Knop waarmee Prinses Maxima Girlsday startte
    Knop waarmee Prinses Maxima Girlsday 2013 startte

     

    Deze officiële kick-off door prinses Máxima bracht de grote gele TNO sonarbron SOCRATES met veel spektakel boven water (foto: Liesbeth Dingemans) Inzender: Marketing en Communicatie Fotograaf: Liesbeth Dingemans Toestemming voor publicatie: Museum Waalsdorp
    Deze officiële kick-off door prinses Máxima bracht de grote gele TNO sonarbron SOCRATES met veel spektakel boven water uit het onderwaterakoestiek bassin (foto: Liesbeth Dingemans)

     

    Bezoek aan de demo “niet bang voor de tandarts game”. Kinderen kunnen gamen in de tandartsstoel, zodat het bezoek aan de tandarts weer leuk wordt. (foto: Liesbeth Dingemans Toestemming voor publicatie: Museum Waalsdorp
    Bezoek aan de demo “niet bang voor de tandarts game”. Kinderen kunnen gamen in de tandartsstoel, zodat het bezoek aan de tandarts weer leuk wordt. (foto: Liesbeth Dingemans)

    Girlsday laat meisjes van 10-15 jaar kennis maken met bètawetenschappen, techniek en ICT. Voor de spectaculaire start werd gebruik gemaakt van het diepe akoestisch bassin en Socrates: zie het YouTube filmpje.  

  • Koning Willem-Alexander bracht op 22 september 2016 eerst een werkbezoek aan het Centrum voor Mens en Luchtvaart (CML) en daarna aan TNO te Soesterberg. Hij volgde een demonstratie van de bewegingssimulator Desdemona (DESoriëntatie DEMONstrator Amst) en de koppeling van Desdemona met andere simulatoren.

    Werkbezoek ZM de Koning Willem Alexander aan Centrum voor Mens en Luchtvaart en TNO Soesterberg op 22 september 2016 (foto met dank aan het Min. van Defensie)

 

Bronnen
  • Gedenkboek Physisch Laboratorium 1927-1977
  • TNO kontakt mei 1969, jaargang 13, nummer 5
  • Beeldbank van het Ministerie van Defensie